Nieuw onderzoek laat zien dat lepelaarouders hun jongen na het uitvliegen soms nog maandenlang blijven verzorgen. Maar zodra de najaarstrek begint, worden de jongen geacht op eigen poten te kunnen staan.

Met behulp van GPS-zenders en slimme bewegingsmeters volgden onderzoekers 15 lepelaargezinnen tot ver na het uitvliegen. Een jonge lepelaar kan ongeveer een maand nadat hij uit het ei is gekropen vliegen. De zendergegevens lieten zien dat het dan nog zo’n 3 weken duurt voordat ze de kolonie verlaten en hun omgeving gaan verkennen. Hoe vaak en hoe lang jonge lepelaars in die periode nog contact hebben met hun ouders verschilde erg tussen gezinnen. Waar sommige ouders het al voor gezien houden als hun jong net vliegvlug is, hebben anderen nog wekenlang contact met hun kroost, soms tot vlak voor hun vertrek naar het zuiden. Een deel van deze variatie wordt verklaard door het geslacht van de oudervogel: moeders hebben iets meer contact met hun uitgevlogen jongen dan vaders.

Zenderen van oudervogel (links) en bijna uitgevlogen jong (rechts) – Foto’s: Jan Reint Lok & Tamar Lok

Het contact vindt plaats binnen enkele tientallen kilometers van de kolonie. Door hun ouders te volgen leren de jonge vogels vermoedelijk waar geschikte plekken zijn om te rusten en te foerageren. De bewegingsmeters laten zien dat de jonge vogels tijdens 3% van de contactmomenten bedelen om voedsel, gedurende 5% zelf foerageren en het grootste deel (92%) rusten. Het contact met de ouders wordt steeds minder frequent naarmate de jongen ouder worden en stopt zodra de najaarstrek begint. Dit patroon werd bevestigd door visuele waarnemingen van gekleurringde jonge vogels die gevoerd werden door een oudervogel.

Dit onderzoek laat zien dat de ouderlijke zorg van lepelaars vaak nog lang voortduurt na het uitvliegen van de jongen, maar dat de jonge vogels het vanaf de najaarstrek zonder hun ouders moeten doen. Wel vliegen ze dan vaak in grote groepen met andere volwassen vogels waar ze nog steeds veel van kunnen leren.

Het onderzoek is gepubliceerd in Behavioural Ecology and Sociobiology (vrij toegankelijk) en er werd een leuk artikel over geschreven in de Trouw (helaas wel achter een betaalmuur).

Jonge lepelaar (NA2B) bedelt bij oudervogel (aYfR/ LYG) op het Balgzand, 27 km van zijn geboortekolonie bij Vooroever – Foto: Kees Venneker.